لیزرهای فرکشنال و غیر فرکشنال

لیزرهای فرکشنال و غیر فرکشنال


لیزرهای فرکشنال و غیر فرکشنال؛ عناوینی که امروزه برای برخی از لیزرهای پرکاربرد پزشکی به کار می روند. در این مقاله به بررسی تفاوت این دو نوع لیزر و همچنین بررسی لیزرهای التهابی و غیر التهابی می پردازیم.

در یک جمله می توان گفت لیزرهای التهابی لایه­ های بافتی را تبخیر می­کنند درحالی که لیزرهای غیرالتهابی به پوست آسیب نمی­ زنند. از روی دیگر، لیزرهای غیرفرکشنال روی تمام سطح اثر می­ گذارند در حالی­که لیزرهای فرکشنال در بخشی از محدوده مورد نظر به ­صورت پیکسلی اثر گذار هستند. دستگاه­های فرکشنالی ستون ­های کوچکی از زخم ­های حرارتی، معروف به مناطق میکروترمال(MTZs) را ایجاد می ­کنند که می ­توانند فقط آسیب­ های درمی(Dermal) غیرالتهابی یا آسیب ­های اپیدرمی(Epidermal) و درمی با لیزرهای التهابی داشته باشند. پس از درمان با لیزر، پوست به سرعت فرآیند ترمیم را آغاز می کند، در این فرایند ضایعه پوستی به شکل ستونی به  اپیدرم انتقال پیدا می­ کند. به این ضایعات، اپیدرمال نکروتیک میکروسکوپی(MEND)  گفته می­ شود. واضح است لیزرهای التهابی در این فرایند موثرتراند اما باید در نظر داشت که دوره نقاهت طولانی­ تری برای بیمار دارد. لیزرهای التهابی روش استانداردی برای درمان شدیدترین چین و چروک­ ها، افتادگی پوست و زخم باقی مانده از جراحات هستند.

برای بیمارانی که به دنبال روشی با عوارض جانبی احتمالی کمتر و نتیجه مطلوب ­تری هستند، لیزرهای غیرالتهابی روش مناسبی است. در این فرایند لایه ­های پوستی دست نخورده باقی می­ماند. تکنیک­ های غیرالتهابی خطوط ریز چین و چروک را کاهش می­ دهد، باعث بهبود بافت و افتادگی پوست می­ شود. درمان با لیزرهای التهابی ملایم ­تر و با جراحت کمتری است، که به مراتب تاثیر گذاری کمتری دارند، درنتیجه به تعداد جلسات بیشتری برای تکمیل دوره درمان نیاز است.

برای درک دقیق برهم ­کنش بین لیزر و بافت، به نظریه اندرسون و همکارانش در 1983 مراجعه می کنیم. در این نظریه راهنمایی های مطمئن و موثری جهت هدف­ قرار دادن کروموفور مورد نظر انجام شده است. هر کروموفور موجود در پوست(هموگلوبین، آب، ملانین) طول موج مشخصی از نور را جذب می­ کند، بنابراین کروموفور مورد هدف با این طول موج قرار می گیردجذب انرژی کافی توسط کروموفور باعث از بین رفتن آن می ­شود. به منظور جلوگیری از تخریب نور-گرمایی (فوتوترمال)، عرض پالس لیزر باید کوتاه­ تر از زمان حرارت دهی هدف مورد نظر باشد.

عصر لیزرهای التهابی

در اواخر دهه 1990 و اوایل دهه 2000 ، لیزرهای التهابی وابسته به آب استاندارد طلایی برای درمان ریتیدها، دیسپیگمانتاسیون، آکنه و زخم ها بودند. این نوع لیزرها مولکول­ های آب را به شدت گرم می­ کنند و با تبدیل شدن به گاز، منجر به تبخیر شدن سلول های پوست می­ شوند. این لیزرها تمام اپیدرم­ ها را برداشته و با بهبود زخم­ ها منجر به ترمیم چشمگیر بافت فیبری و نئوکلاژنز می ­شوند. دوره نقاهت این روش بین 7-10 روز به طول می­ انجامد و با عوارض جانبی از قبیل درد، ورم، عفونت، فشار خون بالا یا افت فشار خون همراه است. در این نوع درمان­ ها میزان آسیب دیدگی با میزان کاهش چین و چروک ارتباط مستقیم دارد.

لیزر (Er:YAG - 2940nm) به عنوان لیزر التهابی با هدف کاهش عوارض جانبی نسبت به لیزر CO2 معرفی شد. دوره نقاهت درمان با این لیزر بین 5-7 روز متغیر است و همچنان عوارضی مانند افت فشار خون به همراه دارد.

دوره نقاهت بعد از درمان در نسل جدید لیزرهای التهابی کاهش یافته است. همچنین در آنها امکان استفاده از بستری موثر و بسیار ایمن ­تری فراهم کرده ­اند، اما همچنان عوارضی مانند ایجاد زخم، تغییر رنگ و عفونت های پوستی را نسبت به تکنیک­ های غیرالتهابی برای بیماران به همراه دارند.

معرفی لیزرهای غیرالتهابی

با توجه به مشکلات ذکر شده در بالا، فناوری های لیزر غیرالتهابی مورد توجه قرار گرفتند و برای ضایعات عروقی و رنگدانه ای در پوست به خوبی به کار گرفته شدند؛ لیکن نتایج مشابه تکنیک های التهابی برای رایتیدها و زخم ها را در پی نداشتند. این لیزرها شامل طول موج های 1319 ، 1320 ، 1450 ، 1540 ،KTP)532  ،585 ،(PDL) 595) است. لیزرهای غیرفرکشنال و غیرالتهابی در درجه اول هموگلوبین را هدف قرار می­ دهند و وقتی با خنک کننده سطحی ترکیب شوند، بازسازی حرارتی درم را امکان پذیر می سازند در حالی که اپیدرم آواسکولار (بدون عروق) را از بین نمی برد.

بسیاری از دستگاه های فرکشنال موجود در بازار توسط Geronemus و همکارانش پیشنهاد شده اند این دستگاه ها به دو نوع دستگاه (1) فرکشنال التهابی گرمایی (FT) به نام "میکروالتهابی" که در عمق کمتر از 750 میکرون آسیب می­ زنند، و (2) التهابی FT عمیق­تر که در عمق فراتر از750 میکرون آسیب می زنند، دسته بندی می­ شوند.

دستگاه های FT غیر التهابی، کمترین درد و ناراحتی را برای بیمار به همراه دارند و حداکثر تا 48 ساعت پس ازدرمان، ورم(Edema) و التهاب روی پوست(Erythma) ایجاد می ­شود. مانستین و همکارانش در مدت زمان 1 ماه با رفع چین و چروک و خطوط دور چشم با 54% بهبود در رتیدها و بافت پوست و در مدت زمان 3 ماه با بهبود  34% در رفع چین و چروک و با بهبود 47% در بافت پوست پیشرفت چشمگیری در درمان با لیزرهای غیرالتهابی داشتند.

طی تحقیقاتی موزانا و همكارانش گزارش کردند که استفاده تركيبی از دستگاه های FT غير التهابی همراه با IPL نتیجه بهتری نسبت به استفاده تنها یکی از آنها خواهد داشت. تحریک کلاژن پوستی و ترمیم مجدد منجر به بهبود در چین و چروک ها و بافت پوست می شود در حالی که IPL باعث کاهش ضایعه پوستی و گشادگی رگ با نور می شود. اکثر مطالعات تعداد 4-6 درمان در فواصل 4 هفته برای دستیابی به نتیجه بالینی مطلوب برای اکثر نشانه های بالینی  نشان داده اند.

دستگاه های التهابیFT ، اساس دستگاه های مرسوم CO2 و Er:YAG هستند که با برنامه های نرم افزاری و فناوری اسکن مناطق مدنظر طراحی شده­ اند. به عنوان مثال، دستگاه FX (Lumenis) Active (پالسی فوق کوتاه) با توزیع انرژی لیزر فرکشنال میکروالتهابی اندازه لکه را به 2 /1 میلی متر کاهش می­ دهد. ژنراتور الگوی رایانه ­ای، برای ایجاد سطح منظم التهابی نقاط درمانی را به ­صورت تصادفی گسترش می دهد.

به طور مشابه، دستگاه Pearl لیزر ( Cutera - 2970nm ) با هر دو حالت التهابی فرکشنال و غیرفرکشنال دارای تأثیرات قابل توجه و ماندگار در ریتیدها، دیسپیگمانتاسیون و بافت پوست با خطرات و عوارض جانبی بسیار کمتر است.

لاپیدوت و همکارانش مطالعاتی روی تعدادی بیمار با استفاده از دستگاه Er: YAG-FT با طول­ موج 2940nm به ­صورت پیکسلی با دو حالت انرژی میکروالتهابی و عمیق، انجام دادند. در این مسیر آن­ها پیشرفت های قابل توجه و رضایت بخشی در بیماران مبتلا به فوتودمیج (همراه با آسیب های ناشی از نوردرمانی) داشتند. 75% از بیماران، درمان را بسیار مطلوب ارزیابی کردند، و این نشانگر اثربخشی دستگاه در مدت 6-9 ماه بوده است. دستگاه SmartXide DOT CO2 پیشرفت چشمگیری دردرمان 50% چین و چروک ­ها، رنگدانه اپیدرمی و بافت پوست نشان داده است. نتایج پزشکی مطالعات انجام شده در مدت 3ماه روی بیماران در روش حرارتی عمیق به مراتب بهتر و رضایت بخش­تر از روش FT غیر التهابی در مدت مشابه بوده است.

فناوری فرکشنال حرارتی در تکامل فناوری لیزر انقلاب بزرگی ایجاد نموده و بسیاری از دستگاه های موجود باعث بهبود بافت پوست، ریتیدها و جای زخم می ­شوند. FT غیر التهابی میزان  جراحت و دوره نقاهت را به کمترین میزان خود رسانده است. همچنین FT می­ تواند با فناوری غیرالتهابی مانند IPL / PDL ترکیب شود تا مسائل عروقی و رنگدانه را هم­زمان درمان کنند. تحمل میزان عوارض جانبی و دوره نقاهت برای بیمار بسیار حائز اهمیت است. از این رو باید در این فرایند نوع پوست و میزان فعالیت های روزانه بیمار مورد ارزیابی قرار بگیرد. برای بهبود در فرایند بهتر است از هر دو روش درمان استفاده شود.

 : Sources

  1. Beasley K et al.: Ablative Fractional Versus Nonablative Fractional Lasers.Where Are We and How Do We Compare Differing Products? Curr Derm Rep 2013; 2:135–143.
  1. Preissig J et al.: Current Laser Resurfacing Technologies: A Review that Delves Beneath the Surface. Semin Plast Surg 2012, 26(3): 109–116.
  1. Gold MH: Update on Fractional Laser Technology. J Clin Aesthet Dermatol 2010; 3(1): 42–50.
  1. Albert C: Fractional vs Non-Fractional Laser; Congress Handouts; SGML Congress; 2017